Boguslaw Wlodawiec

Palenie papierosow przez wspoluzaleznione kobiety

Instytut Psychologii Zdrowia PTP prowadzi szeroko zakrojone badania efektywnosci terapii odwykowej i terapii wspoluzaleznienia w wiodacych placowkach odwykowych w Polsce. Z badan pilotazowych programu badawczego Analiza Przebiegu i Efektow Terapii Osob Wspoluzaleznionych, przeprowadzonych w listopadzie i grudniu 1996 oraz w lutym i marcu 1997 wynika, ze az 40% wspoluzaleznionych kobiet, bedacych w trakcie terapii wspoluzaleznienia pali papierosy. Jest to znacznie wyzszy odsetek palacych w porownaniu do ogolu polskich kobiet. W roku 1994 tylko 23,3% ogolu polskich kobiet palilo codziennie tyton, a 4,1% czynilo to od czasu do czasu. Wiecej palily kobiety mieszkajace w miastach (30,5%), niz na wsi (19,8%).

Badane wspoluzaleznione kobiety roznia sie znacznie miedzy soba, jesli chodzi o liczbe dziennie wypalanych papierosow. Obok kobiet palacych 35-40 papierosow dziennie sa rowniez i takie, ktore wypalaja zaledwie jednego papierosa na dzien. Srednia liczba wypalanych papierosow wsrod palacych wynosi 16 sztuk.

Liczba papierosow wypalanych przez badane kobiety wiaze sie z doznawaniem przez nie w malzenstwie przemocy fizycznej, werbalnej, seksualnej i straszenia przemoca (korelacje od 0,18 do 0,25) . Wiecej pala te z nich, ktore doznaja roznego rodzaju przemocy. Palace wspoluzaleznione kobiety czesciej niz niepalace skarza sie takze na negatywne doswiadczenia w zwiazku z osoba uzalezniona (korelacja 0,21) i negatywne doswiadczenia w relacjach z innymi ludzmi (0,20). Stosunkowo czesciej pala papierosy te kobiety, ktore po raz drugi sa w zwiazku z uzaleznionym mezczyzna (0,25).

Palace wspoluzaleznione kobiety czesciej przejawiaja tendencje do przyjmowania rowniez innych uzywek czy lekow zmieniajacych swiadomosc. Liczba wypalanych przez nie papierosow koreluje z liczba zazywanych lekow nasennych (0,34), uspokajajacych (0,21), przeciwbolowych (0,19), jak rowniez z liczba dziennie wypijanych kaw (0,31) i czestotliwoscia picia alkoholu w ostatnim miesiacu (0,22).

Palenie papierosow przez badane wspoluzaleznione kobiety wiaze sie rowniez z ich stanem zdrowia psychicznego i fizycznego. Czesciej i wiecej pala raczej te z nich, ktore nisko oceniaja swoj stan zdrowia stanu zdrowia (korelacja -0,26), przejawiaja wyzsze nasilenie objawow psychopatologicznych, mierzonych kwestionariuszem SCL-90, takich jak: lek, depresja, myslenie paranoidalne, somatyzacje, natrectwa, nadwrazliwosc interpersonalna, fobie i psychotycznosc (korelacje od 0,25 do 0,37), maja niski poziom kondycji psychicznej, mierzonej kwestionariuszem KKP A. Gajewskiej i J. Mellibrudy (-0,21) oraz niskie poczucie koherencji, mierzone kwestionariuszem SOC-29 A. Antonovsky'ego (-0,33).

Podsumowujac, wsrod zon alkoholikow jest wiecej palaczek niz wsrod ogolu polskich kobiet. Mozna sadzic, ze palenie papierosow sluzy wspoluzaleznionym kobietom do znieczulania sie, podobnie jak srodki nasenne, uspokajajace i przecibolowe, czy inne uzywki, jak kawa czy alkohol. Spotykajac zone alkoholika z papierosem w reku mozemy z nieco wiekszym prawdopodobienstwem niz w przypadku niepalacej spodziewac sie, ze doznaje ona roznego rodzaju przemocy w rodzinie, ze jej stan zdrowia psychicznego i fizycznego jest gorszy niz niepalacych, a takze, ze swiat wydaje sie jej niezrozumialy, wyzwania, jakie niesie zycie nie wydaja sie jej warte wysilku i zaangazowania oraz ze brak jej sil, by im sprostac. Ponadto, wsrod palacych wspoluzaleznionych kobiet stosunkowo wiecej tez mozemy spotkac takich, ktore po raz kolejny wziely sobie alkoholika za meza.

"Swiat Problemow" nr 4/1998

strona domowa autora